360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
In het oog van de storm
Angstaanjagende verbeelding van dementie
FILM | Films over dementie zijn er volop gemaakt, met Oscarwinnaar Amour (2012) van Michael Haneke als aansprekend voorbeeld, maar The Father is van een andere categorie, vinden buitenlandse recensenten.
Zo maakt Todd McCarthy van The Hollywood Reporter gewag van een ‘uitmuntend’ filmdebuut van toneelregisseur Florian Zeller. De Fransman oogstte al lof voor de toneelversie van The Father en volgens McCarthy maakt hij voor de film volop gebruik van de ‘extra visuele elementen om de confrontatie met dementie nog geloofwaardiger te maken. En daarbij zien we Anthony Hopkins in een van zijn allerbeste filmrollen.’
Charlotte O’Sullivan had nooit gedacht dat het thema dementie ‘associaties met angst of horror’ zou oproepen. In haar bespreking van The Father voor Evening Standard komt ze daarvan terug: ‘Alleen al hoofdpersoon Anthony (Anthony Hopkins) is angstaanjagend. Alsof je als kijker in het oog van de storm zit. Deze film zit vol afgrondelijk diepe levensvragen, en de laatste scène laat je harder huilen dan je dit jaar nog zult doen.’
Het is ‘meer dan een film waarin een verhaal wordt verteld’, schrijft Ronak Kotecha van The Times of India. ‘Dit komt neer op een directe ervaring, een reis door een onstabiele omgeving die net zo echt is als verzonnen. Gevoed door uitstekende acteerprestaties is dit een feestje van cinematografisch genie.’
David Ehrlich vergelijkt The Father voor filmsite IndieWire met een ‘huis vol spiegels waarin iedereen zichzelf kwijtraakt’ – de kijker inbegrepen. Juist omdat de regisseur volgens Ehrlich beide kanten van dementie wil laten zien: ‘zowel vanuit degene die zijn geheugen verliest als vanuit de mensen die van hem houden’. Zo legt Zeller de nadruk op het ‘constante gevecht om nog iets van een gedeelde werkelijkheid over te houden’. ‘Anthony’s verwarde blik verandert zijn omgeving en uiteindelijk zijn gehele bestaan in een puzzel die uit steeds meer stukjes bestaat’, stelt het Franse filmmagazine Le Bleu du Miroir. ‘Door het verspringen van het perspectief wordt de verwarring over het aftakelingsproces volstrekt invoelbaar voor de bioscoopbezoeker.’
The Father van Florian Zeller, met Anthony Hopkins, Imogen Poots en Olivia Colman, is vanaf 26 augustus te zien in de bioscoop.
Wiskundige fotograaf wil tijd en ruimte overstijgen
Shigeru Onishi voor het eerst te zien in Foam
FOTOGRAFIE | In 1955 trok de Japanse wiskundige Shigeru Onishi veel aandacht met een tentoonstelling die vanwege de ‘rauwe, poëtische foto’s’ volgens Art Limited mogelijk van invloed is geweest op de Provoke-generatie, een experimentele stroming genoemd naar het gelijknamige Japanse undergroundtijdschrift. Kenmerkend voor Onishi’s werk noemt de kunstsite het gebruik van fotografie om ‘handeling [weer te geven] in plaats van een momentopname’, en ‘als gevoelsuiting in plaats van als document’. In zijn ambitie om tijd en ruimte overstijgen, aldus Art Limited, lapte de Japanner ‘alle regels van de donkere kamer aan zijn laars’.
Zo ‘schilderde’ hij met een kwast de fotografische emulsie op het fotopapier, waardoor hij bewust onregelmatigheden aanbracht in de ontwikkeling van het beeld. Hij gebruikte nieuwe technieken zoals meervoudige belichting in de donkere kamer, speciale ontwikkelingsmethoden en kunstmatige kleurstoffen, en slaagde er in de woorden van de Japanse dichter en kunstenaar Shuzo Takiguchi in om ‘unieke en fantastische werelden’ te scheppen, schrijft kunstblog The Unknown Project.
Tokyo Artbeat haalt de prominente kunstcriticus en verzamelaar Michel Tapié aan, die Onishi een ‘avant-gardekalligraaf van de informele schilderkunst’ noemde, een stroming die door Tapié zelf was geïntroduceerd en die kunst beschrijft ‘die uitsluitend de schilderende daad vooropstelt en waarbij pas tijdens dat proces, al dan niet spontaan, leesbare symbolen ontstaan’.
Na een paar jaar verdween Onishi even plotseling uit de fotografiewereld als hij was opgedoken. Voor het eerst wordt zijn werk nu in Europa tentoongesteld.
Van 17 september tot 9 januari 2022 in Foam, Amsterdam.
Srinivasan scheidt morele reflectie van moralisering
Essay naar aanleiding van het manifest van een moordenaar
NON-FICTIE | Amia Srinivasan begon aan haar essay The Right to Sex, aanvankelijk gepubliceerd in London Review of Books, toen Elliot Rodger, een ‘incel’ (involuntary celibate) zes mensen vermoordde en veertien verwondde in Isla Vista, in Californië, waar hij studeerde en steeds gefrustreerder raakte over zijn vermeende ‘unfuckability’. Een term die, schrijft The Guardian, centraal staat in Srinivasans filosofische werk over hoe seks en politiek onlosmakelijk verbonden zijn.
Los van de gebeurtenis zelf en het manifest dat Rodger achterliet, was Srinivasan geïntrigeerd door de reacties van feministen. Vrijwel geen van hen ging in op zijn bewering dat de ‘onneukbaarheid’ van bepaalde groepen – Aziatische mannen, zwarte vrouwen, mensen met een beperking enzovoort – een politieke oorzaak heeft. Hoe moreel verwerpelijk zijn daad ook was, aldus de hoogleraar sociale en politieke theorie aan de Universiteit van Oxford, Rodger had hier wel een punt.
Het standpunt is kenmerkend voor haar boek, waarin ze volgens de New Statesman ‘snelle oplossingen [weigert], om de eenvoudige reden dat ze “niet bereid is om wat gecompliceerd is te reduceren tot iets gemakkelijkers”’. ‘The Right to Sex laat zien zien hoe morele reflectie kan worden onderscheiden van moralisering, waarom we moeten leren pauzeren, verschillende perspectieven verzamelen, ze afwegen en de verleiding van een paniekerig en voortijdig oordeel weerstaan.’ Srinivasan maakt op subtiele wijze duidelijk, om The Guardian te citeren, ‘hoe seksueel verlangen (…) wordt beïnvloed door de heersende onrechtvaardigheden in de samenleving en relevant is voor de eliminatie daarvan’.
In die zin, stipt The Irish Times aan, is haar boek zowel een product van deze tijd van identiteitspolitiek als een verzet tegen het algemene gebrek aan nuance, ook binnen het seksuele discours. ‘Je hoeft het niet met haar eens te zijn om haar toewijding en onpartijdigheid te bewonderen’, aldus de krant.
The Right to Sex verschijnt in oktober bij De Geus.
Coming of age in Nigeria
Stem uit duizenden kelen
LITERATUUR | De 14-jarige Adunni, woonachtig op het Nigeriaanse platteland, wordt uitgehuwelijkt aan een oudere man die haar geregeld misbruikt. Geen wonder dat Adunni algauw haar heil zoekt in de grote stad.
Zo begint The Girl with the Louding Voice, de debuutroman van de Nigeriaanse, in Engeland gevestigde schrijfster Abi Daré. ‘Met Lagos als decor en tal van actuele sociaal-maatschappelijke thema’s, is het op zichzelf al een waanzinnig boek’, vindt Rebecca Munro van Bookreporter. Maar wat het verhaal ‘helemaal onvergetelijk maakt, is de meeslepende stem’ van hoofdpersoon Adunni.
Chibundu Onuzo van The Guardian zet wel vraagtekens bij de zelfverzonnen taal waarmee de auteur Adunni’s gedachtenwereld weergeeft. ‘Daré wil haar personage daarmee het gevoel geven dat ze zich onderscheidt van het Pidginengels waarin iedereen in Nigeria zich uitdrukt, maar dat pakt niet overal goed uit.’
Voor Tsitsi Dambarembga van The New York Times staat het ‘voor westerse lezers ongewone taaltje’ juist symbool voor de onderhuidse woede van de vele jonge Nigeriaanse meisjes. Adunni’s gebroken Engels is ook bedoeld om haar ‘drang naar educatie te benadrukken’, stelt Gail Collins in de New African. Daarmee verwijst Daré volgens Collins naar de brede context van kinderhandel. ‘Geen aangenaam boek, wel onontkoombaar en emotioneel.’
Het meisje met de luidende stem van Abi Daré, vertaald door Arjaan en Thijs van Nimwegen, is verschenen bij uitgeverij Signatuur
